Ik heb twee lieve zussen, mijn grote zus Diana en mijn tweelingzus Irma. Toen Irma en ik klein waren, kregen we wel eens limonade, en het kwam voor dat er nog maar twee glazen schoon waren. De rest was vuil en zat in de vaat. Er bleven twee zeer ongelijke glazen over: één hoog, statig glas en één laag, breed glas.

Irma en ik wilden natuurlijk precies evenveel limonade. Daarom schonk mijn oudere zus Diana eerst limonade in het hoge glas, tot bijna aan de rand toe vol. Daarna goot ze voorzichtig deze hele inhoud over in het lage, brede glas dat daarna ook helemaal vol was. Tenslotte vulde ze het hoge glas weer tot bijna aan de rand. Eerlijk evenveel limonade? Echt niet.

Er zat toch veel meer limonade in dat mooie, hoge glas?!

Irma en ik wilde allebei dat mooie, hoge glas limonade in de overtuiging dat daar écht meer in zat. Gezichtsbedrog, zeker. Maar ik dacht toen geen moment aan  gezichtsbedrog. Ik herinner me vooral de verwondering dat de hoeveelheid limonade zomaar kon veranderen tijdens het overgieten. Magisch. Hoe kón dat?!

Kun jij je nog zo’n magische gevoel herinneren wanneer er iets nieuws en bijzonders op je pad kwam? Iets wat je tot onderzoek uitdaagt? Mij bracht deze herinnering twee inzichten: hoe ondersteunend de mindset van verwondering is, én hoe magisch onze beleving van ‘meer’ en ‘minder’ is.

Verwondering over nieuwe dingen

Gaandeweg hebben we geleerd om wat nieuw is te ‘snappen’ en in te kaderen, te beheersen. Hoog of laag. Van mij of van jou. Veel of weinig. Slim of dom. Snel of langzaam. Dit kan ik wel of niet.

Als je geluk hebt en ontspannen opgroeit, creatief bent aangelegd of… twee zussen hebt zoals die van mij, blijft een deel van de magische verwondering toegankelijk. Magie, verbazing en nieuwsgierigheid ervaren maakt het mogelijk om een nieuwe werkelijkheid te zien en te omarmen. Dit openstaan voor nieuwe werkelijkheden en nieuwe mogelijkheden heeft vele namen. Eén daarvan anno nu is growth mindset.

Voor mensen met een growth mindset is alles mogelijk

Mensen met een growth mindset hebben de overtuiging dat alles altijd anders kan, of weer ten goede kan veranderen. Dat ze bijvoorbeeld talenten en capaciteiten kunnen ontwikkelen, dat deze niet vastliggen. Ze denken ‘hoe kan het óók’ en ‘stel dat het wél zou kunnen?’. Ze zijn creatief, denken binnen én buiten de box, zijn oplossingsgericht en niet bang om fouten te maken.

Een fixed mindset staat voor het tegenovergestelde. De overtuiging dat talenten en capaciteiten vast liggen. Je kunt iets wel of niet. Mensen met een fixed mindset denken ‘zo is het en zo blijft het’.

Ik koester graag de overtuiging dat iedereen met een open, vrije mindset is geboren. Een open mind hoort onlosmakelijk bij de mens. We stammen niet voor niets af van ontdekkingsreizigers, uitvinders, kansenpakkers en creatieve opvoeders. Zonder growth mindset waren we er nu niet meer geweest.

Is er wat mis met een fixed mindset?

 Nee, er is niets mis met een fixed mindset. Niet iedereen hoeft voortdurend bij te dragen aan vernieuwing, innovatie en verandering. Mensen met een (tijdelijke) fixed mindset kun je beter met rust laten. Rust, regelmaat, structuur en het behouden van de status quo is een kunst op zich en verdient een stevige, eigen plek in élke succesvolle organisatie. Dus herken je bij jezelf de fixed mindset en krijg je er energie van om (op je werk) een vastgesteld systeem of een protocol te onderhouden? Verander vooral niets.

Voor de meeste van ons geldt: we zullen met veel nieuws te maken krijgen.

 Steeds sneller verandert de wereld en de werkplek om ons heen. Organisaties moeten wendbaar en flexibel blijven, anders zijn ze er over een paar jaar niet meer. Organisaties, en dus wijzelf, zullen wel moeten veranderen. We willen nieuw talent aantrekken, ruimte geven aan creatieve verbinders en mensen met nieuwe ideeën, maar hoe?

Misschien is het makkelijker dan we denken.

De kans is groot dat organisaties al barsten van talent. Neem bijvoorbeeld jezelf.

Natuurlijk begon je ooit onbevangen, leergierig en bruisend van talent aan je huidige baan. Volop growth, zeg maar. Alles op en rond het werk was nieuw. Na verloop van tijd raakte je echter verstrikt in patronen van ongeschreven regels, aannames over goede en foute prestaties, ideeën over naar wie je wel en niet luistert, redenen om wel of niet over je grens gaan, allerlei onuitgesproken verwachtingen, het spoedoverleg en de ad-hoc-klusjes.

Die wirwar van patronen noemen we ook wel eens een werkcultuur.

Voor je het wist zat je vast in deze wirwar. Fixed. Wie deelneemt aan een ongezonde werkcultuur zoals een vergadercultuur, e-mailcultuur of ad-hoc werkcultuur, heeft de neiging om flink door te werken en zo het hoofd boven water te houden. In zo’n gestreste werkcultuur wordt jouw nieuwe idee wellicht niet op prijs gesteld omdat het misschien nóg meer werk oplevert. En niemand hééft tijd. Je eigen plan blijven volgen gaat lastig, want het is net of alles om je heen die werkcultuur in stand houdt. Je draait mee in een vicieuze cirkel.

De vicieuze cirkel van de ongezonde werkcultuur

Hoe ziet die vicieuze cirkel er uit? Stel je bevindt je in een team waar alle taken ad hoc worden opgepakt. Waar last minute de standaard is geworden en belangrijke beslissingen de volgende dag bij de koffieautomaat tóch weer worden gewijzigd. Je weet dus eigenlijk nooit waar je aan toe bent, holt van deadline naar deadline, en door het voortdurende schakelen verlies je heel veel tijd. Je voelt de taakdruk steeds meer toenemen. De hoeveelheid taken blijft hetzelfde, maar omdat je tijd verliest, neemt de druk toe.

In tijdnood worden twee elementen het eerst opgeofferd: de kwaliteit van je aandacht én het onderhouden van werkrelaties. Het lukt je nauwelijks om op een prettige en collegiale manier goed werk af te leveren. Je hebt werkstress.

Het blijft niet bij werkstress alleen.

Onder stress en tijdnood komt alles onder druk te staan. Het begint klein; je dagelijkse koffierondje en het halfuurtje afstemmen met je team komt te vervallen. Maar dan zijn het opeens ook die klantvragen waarin je je had willen verdiepen, maar die je nu half-half moet afhandelen.

Voor je het weet verwerk je tijdens je pauze snel je mail en ga je voorbij aan een zaak waarbij jij had kunnen helpen. Je presentatie over ‘Het lerende team’ schuif je voor je uit, inmiddels zonder er bij na te denken. Nou ja, je denkt wel… namelijk: “Het kan niet anders.” En uiteindelijk schrap je zelfs de belangrijkste rituelen uit je agenda, zoals het vieren van een gezamenlijk succes of het zorgvuldig inwerken van je nieuwe collega. Vreemd eigenlijk; je doet mínder en het lijkt steeds méér.

De communicatie stagneert en verslechtert.

Waar te lang ad hoc gewerkt wordt, verliezen collega’s verbinding. Er ontstaan eilandjes en misverstanden. En die misverstanden stapelen zich op. E-mails worden te snel verstuurd met foutieve informatie of pijnlijke vergissingen. Collega’s roepen elkaar halve opdrachten toe, in het voorbijgaan op de gang. Iedereen heeft het druk, reageert kort af en raakt geïrriteerd als iets niet lekker loopt. Zo verslechtert de communicatie.

Voilà. De vicieuze cirkel van ad-hoc-werken, taakdruk, werkstress en verslechterde communicatie is een feit.

Als een afdeling of organisatie een tijd lang met zo’n vicieuze cirkel te maken heeft, vormt zich een bepaalde werkcultuur. Zo leidt gezamenlijk geploeter van de éne naar de andere ad-hoc-klus tot een ongezonde werkcultuur. Een werkcultuur waarbij mensen met nieuwe ideeën er wel zijn, maar nauwelijks nog van zich laten horen. Want nieuwe, ongewone ideeën kosten tijd en aandacht en die is er niet. Dus waarom zou je je nek uitsteken?

Om ideeën te durven ventileren, je talent te mogen ontwikkelen en fouten te durven maken, heb je juist een veilige werkcultuur nodig.

 We vergeten wel eens dat die veilige werkcultuur opgebouwd wordt door het investeren van tijd. Méér tijd. Tijd die je investeert in persoonlijk contact. Je investeert als je elkaar beter leert kennen als collega’s, naar elkaar luistert en elkaar écht probeert te begrijpen. Daarnaast bouw je een veilige werkcultuur op door daadwerkelijk te doen wat je hebt beloofd. En ook dat kost tijd. Als je zegt dat je iets zou doen en dat vervolgens ook op tijd doet, dan bouw je een betrouwbare samenwerking op. Zo simpel is het.

Het vrijmaken van tijd en het terugdringen van werkstress is essentieel om een veilige, respectvolle werkcultuur te creëren. Een werkcultuur waarin medewerkers hun talent en creativiteit durven in te zetten en zo werkplezier ervaren. Werkplezier? Wordt er dan nog wel voldoende gewerkt? Ja!

Want medewerkers die plezier hebben, benutten veel makkelijker hun creativiteit en lossen sneller problemen en conflicten op. Bovendien zijn energieke, gelukkige medewerkers minder ziek en…ze doén ook meer. Een growth mindset benutten maakt de poort open naar groei en flow. In die flow krijgt iedereen ook werkelijk meer gedaan. Meer resultaat, meer kwaliteit, en meer dan genoeg initiatief en ideeën voor de toekomst.

Zie je het belang van een veilige werkcultuur met ruimte voor ontspanning en plezier, maar heb je geen idee waar je moet beginnen?

Begin eenvoudig. Elimineer ad hoc werken.

Ha, eenvoudig en verbazingwekkend effectief. Ad hoc werken terugdringen is de beste ingang om de vicieuze cirkel te doorbreken. Voor jezelf, je team, afdeling of organisatie. Ben je leidinggevende of afdelingshoofd? Geweldig, dan kun je een heel grote bijdrage leveren aan relaxt en gezond werken in je organisatie. Ben je geen leidinggevende? Wacht dan niet ‘tot het beter wordt’, of tot veranderingen zijn doorgevoerd. Start vandaag door je eigen werkzaamheden in een nieuwe vorm te gieten.

Weet je niet waar je moet beginnen? Wij wel. Onze tip: bedenk eenvoudig hoe je werkzaamheden in een andere vorm gaat gieten.

Net als bij de twee glazen limonade. In het hoge en het lage glas zat dezelfde hoeveelheid limonade. De vorm bepaalt hoeveel het lijkt. Wil je de ervaring van méér of van minder? Kies voor je werk ook een vorm waardoor je er het meest van geniet.

Hoe je succesvol een werkstructuur neerzet waardoor je meer tijd, ruimte en energie ervaart lees je in ons gratis e-book.

Wat deden Irma en ik met de twee ongelijke glazen limonade? Eerst dronk één van ons het statige, hoge glas leeg. Daarna goot mijn grote zus Diana de inhoud van het lage glas weer over in het hoge glas, dat dan voor de tweede keer werd leeggedrongen – door de ander. Praktische magie.

Wil je ook met volle teugen genieten van je werk? Kijk eens op onze site voor meer werktips of download ons gratis e-book ‘Elke dag een Topdag’.